Kako kontrolisati kvalitet vazduha

Kvalitet vazduha ima značajan uticaj na zdravlje i životni vijek ljudi pa se već duži vremenski period u razvijenim zemljama sprovodi sistematski pristup kontroli i smanjenju zagađujućih materija u vazduhu.

U zemljama u regionu kao vodeći problemi u oblasti kontrole i upravljanja kvalitetom vazduha ističu se nedostatak potpunog registra izvora zagađujućih materija, nedosledne primjene adekvatnih zakonskih okvira, primjena zastarelih tehnologija, nedovoljno dostupne informacije o kvalitetu vazduha za širu javnost, ali i nedovoljnog broja naučnih studija.

Jedan od standarda u okviru Evropske unije obavezuje zemlje članice na osnivanje zelenog fonda koji služi za uvođenje novih tehnologija za zaštitu i poboljšanje kvaliteta vazduha, kao i smanjenje uticaja klimatskih promjena.

Nedavno, upravo iz sredstava zelenog fonda u okviru Ministarstva zaštite životne sredine Republike Srbije započeto je finansiranje dva istraživačka projekta u cilju ispitivanja raspodjele i mapiranja izvora toksičnih i kancerogenih isparljivih organskih jedinjenja i atmosferskih čestica različitih dijametara u urbanoj zoni Beograda u kojim učestvuju istraživači iz Instituta za fiziku u Beogradu i Instituta za nuklearna istraživanja Vinča.



U Institutu za fiziku se radi na razvoju integrisanog sistema zasnovanog na algoritmima vještačke inteligencije implementiranih kroz metode mašinskog učenja što potencijalno može da obezbijedi novi pristup u upravljanju kvalitetom vazduha. Neki od rezultata, kao na primjer interaktivne mape zagađenja i identifikovani obrasci cirkulacije zagađujućih supstanci, mogu se implementirati u urbanističke planove, ali i planiranje privrednih aktivnosti na teritoriji velikih gradova.

Ovako razvijena metodologija je jedinstvena u regionu i po prvi put će se primijeniti na prognozu zagađenja vazduha i uspostavljanje efikasnog sistema za rano upozoravanje javnosti i pravovremenu najavu potencijalno akcidentnih situacija što je od velikog značaja za planiranje i sprovođenje preventivnih mjera u cilju smanjenja zagađenja vazduha i izloženosti stanovništva.

Razvijeni sistem se može proširiti i na druga područja za sve zagađujuće supstance čime se otvara nova mogućnost kontrole i sistematskog smanjenja zagađenja životne sredine u regionu.

(BN TV/Dr Zoran Mijić, Institut za Fiziku Beograd)