Na današnji dan, prije 45 godina, umro je Josip Broz Tito
Josip Broz Tito, dugogodišnji neprikosnoveni lider socijalističke Jugoslavije, umro je 4. maja 1980. pre 45 godina.
Na čelo Jugoslavije dospeo je pobedom u Drugom svetskom ratu, a pošto je sovjetska Crvena armija oktobra 1944. oslobodila Beograd od nemačkih okupatora, zajedno sa partizanskim jedinicama, odnosno NOVJ preuzeo je vlast.
Smatra se da je pokret otpora koji je Josip Broz Tito predvodio bio najjači na tlu Evrope zapadno od Sovjetskog Saveza i otuda je iz Drugog svetskog rata izašao kao proslavljeni ratni komandant.
Josip Broz rođen je u Kumrovcu, u Zagorju, nedaleko do granice sa Štajerskom, najverovatnije 7. maja 1892. Otac je bio Hrvat, majka Slovenka.
Nakon neurednog osnovnog školovanja u rodnom mestu, zanat je učio u Sisku. Navodno ubrzo po dolasku u Zagreb 1910. aktivan je u radničkom pokretu, kada postaje član lokalne Socijaldemokratske stranke Hrvatske i Slavonije.
Radio je potonjih godina u Kamniku, Kranjska, Čenkovu, Češka, kod Minhena u Bavarskoj, Bečkom Novom mestu, ali se nigde nije duže zadržao.
Od 1913. na odsluženju je vojnog roka, gde se istakao kako sticanjem podoficirskog čina, tako i kao drugoplasirani na takmičenju u mačevanju u vojsci Austrogarske. Pobednik je inače bio jedan od nadvojvoda iz kuća Habzburg.
Pošto je Beč započeo Prvi svetski rat napadom na Srbiju, našao se na frontu. U prvo vreme ratovao je na srpskom frontu. U njegovim potonjim zvaničnim biografijama taj podatak je bio zanemaren, isticalo se jedino da se zbog nediscipline tada našao zatočen u Petrovaradinu. Potom je upućen na ruski front, u Galiciju.
Maja 1915. posle ranjavanja, Rusi ga zarobljavaju. Ostatak Prvog svetskog rata provodi u Rusiji. Odbio je da se priključi jugoslovenskoj dobrovoljačkoj formaciji u Rusiji.
U potonjim biografijama navođeno je da je bio učesnik Oktobarske revolucije, što nije istina.
Tokom boravka u Zapadnom Sibiru, ženi se maloletnom kćerkom čoveka na čijem imanju je radio.
U jesen 1920. sa suprugom dolazi u novoobrazovanu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca.
Do 1925. živi u mestu Veliko Trojstvo, nedaleko od Bjelovara, gđe je radio u mlinu. Tu mu se rodilo četvoro dece, od kojih je preživeo jedino Žarko.
Potom boravi u Zagrebu, Kraljevici, Beogradu, Smederevskoj Palanci, da bi se 1927. vratio u Zagreb. Bio je zvanično industrijski radnik, a zapravo više posvećen sindikalno partijskom radu.
Hapšen je 1927. i 1928. Pošto je osuđen na pet godina robije, iz zatvora će izaći marta 1934.
Potom postaje član Politbiroa KPJ i profesionalni komunisticki funkcioner. Po svedočenju Vase Kazimirovića, potonjeg istoričara, koji je tada bio skojevac i kao partijski kurir je prenosio novac, visoke partijske funkcionere Komintrena je tada plaćala u rangu primanja direktora banaka u Kraljevini Jugoslaviji.
Tokom druge polovine tridesetih uspelo mu je da ukloni sa čelnih mesta u partiji više istaknutih funkcionera, počev od prethodnog lidera KPJ Milana Gorkića (Čižinskog) odnosno konkurenata poput Labuda Kusovca ili Petka Miletića.
Od kraja 1937. predstavljao se kao generalni sekretar CK KPJ. Tokom Građanskog rata u Španiji, prema pojedinim, neproverenim, navodima odlučivao je o sudbinama pojedinih istaknutih partijskih zvaničnika.
Uspelo mu je da preživi period Velikih čistki u Sovjetskom Savezu, iako je tamo boravio tokom znatnog dela 1938/1939, dok je veći deo prvaka KPJ likvidiran, ili je u najboljem slučaju završio u logorskom sistemu GULAG.
Oktobra 1940. dospeva i formalno na čelo KPJ.
Pošto je Jugoslavija aprila 1941. okupirana, iz Zagreba odlazi u Beograd, gde će posle naloga iz Moskve, koji je usledio pošto je Sovjetski Savez napadnut, započeti organizaciju ustanka u Srbiji.
Kao vrhovni komandant NOPOJ predvodio je otpor u okupiranoj Jugoslaviji, što je krunisano velikom pobedom.
Postupno, krajem 1943. uspelo mu je da se nametne kao glavna snaga otpora unutar Jugoslavije i u očima zvaničnog Londona.
Kao neprikosnoveni lider socijalističke Jugoslavije predvodio je zemlju od oslobođenja 1944/1945. do smrti maja 1980.
Formalno, od 1943. do 1963. bio je predsednik Vlade Jugoslavije, a potom predsednik države. Paralelno, sve vreme predvodi KPJ, odnosno od novembra 1952. Savez komunista Jugoslavije. Zvanje maršala nosio je od Drugog zasedanja AVNOJ, krajem novembra 1943.
U prvo vreme najverniji saveznik Moskve, pošto je Staljin odlučio da ga se reši, što je obelodanjeno krajem juna 1948. Rezolucujom Informbiroa, postupno se oslanja na Zapad.
U Vašingtonu je tada odlučeno da mu se uputi pomoć, s ciljm urušavanja monolitnosti komunističke internacionale.
Uživao je zatim znatnu vojnu, finansijsku i drugu pomoć od SAD.
U uslovima ondašnjeg takozvanog hladnog rata, i paralelnog procesa dekolonizacije, uspelo mu je da se postupno, krajem pedestih i ranih šezdestih, nametne kao jedan od lidera takozvanoh Trećeg sveta, odnosno Pokreta nesvrstanih, čiji je bio osnivač, zajedno sa Nehruom i Naserom.
U unutrašnjoj politici osmišljen je tada specifičan jugoslovenski put, nazvan socijalističko samoupravljanje, što je podrazumevalo i uvođenje tržišnih mehanizma, uz društvenu svojinu, u čemu je bilo uspeha.
Paralelno je pored formalnog federalnog uređenja, vremenom sprovođenja sve dalja decentralizacija, pa je od Ustava 1963. a u potpunosti Ustavom iz 1974, sva realna vlast preneta na nivo federalnih jedinica, odnosno republičkih partija.
Zajedničke su ostale, a i to ne u potpunosti, odbrana, spoljna i fiskalna politika, pri čemu je svuda sprovođen takozvani ključ, s ciljem takozvane ravnopravne zastupljenosti uz obavezan konsenzus predstavnika svih republika i pokrajina.
Bilo je to, kako se pokazalo, nefunkcionalno, destruktivno ustrojstvo, koje je onemogućilo opstanak Jugoslavije.
(Tanjug) Foto: AP
Povezane vijesti
Komentari (74)
Canky
Eh, Tile, Tile, što im babe i tatko im ne poveša kad si mogo, sve po pravdi ondašnjoj, vidi sad mi moramo njihova govna rešavati...
Joja
Kada ce onu kamencinu skloniti sa Dedinja i ove komunisticke spomenike iz Republike Srpske
Goran
Bože, glupog li naroda. Zato nam i jeste ovako.
Obican covjek
Vječna slava i hvala druže Tito Hvala ti za bezbrižno djetinjstvo i svu tvoju dobrotu prema narodu i narodnostima SFRJ,mnogi su mogli samo sanjati takvu državu,najbolju na svijetu
Ni mrtvom
...mu ne možete ništa! Valjao je Pravoslavcima i Katolicima, Crnogorvima, Mkedoncima, Albancima a najmanje Bošnjacima, međutim Bošnjaci su ga najviše voljeli i poštovali i pored svega!
Ee
Tito je pravio i gradio drzavu, otvarao firme, narod zapošljavao, priznat bio i medju narodom SFRJ i u cijelom svjetu, da su samo odrzavali što je Tito ostavio niko bez posla nebi bio nebi nam djeca u svjet išla da posao traže,,nebi se narod ovoliko raselio i ko nije doživio lijepe Titove vladavine nek ne komentariše ništa ružno jer sve sto je za narod bilo lijepo za život bilo je dok je drug Tito vladao a posle Tita nema više ni lijepog života ni ništa kao prije jer ovi sad su od 90 godine sve do dan danas opustošili i ojadili i Drzavu i narod
DR
Jedan i jedini. Juga nije bila Zapad ali ni Istok. Njegove zasluge su ogromne jos od borbe protiv fasizma pa oslobodjenja i NE Staljinu inace bi zavrsili iza gvozdene zavjese. Fabriike i industrija je bila neuporediva bolja tada a onda su stigli kriminalci i lazne patriote koje su opljackali sve. Odnosi medju ljudima takodje jer nacionalnost nije bila bitna. Steta sto nije skontao ko ga moze nasljediti na vrijeme. Markovic je bio najbolja opcija i konfederacija ali prokleti nacionalisti su napravili rat i sve ostalo.
Bakarić/Špiljak
Mislim da mještani Kumrovca jedva čekaju povratak Tita u rodno mjesto,ako je tamo uopšte rođen
Drug Tito
Nema boljeg predsjednika od njega. Naklon do poda.Ostali svi, najveći smradovi iz svih ostalih republika koje je majka mogla da rodi.
mo-star
Da je nama danas dobro ne bismo se mi ni sjećali Tita.
Iskreno
Bila su to lijepa vremena. Cijenjeni smo bili u citavom svijetu. Svi koji kažu da je Titovo vrijeme bilo loše su sad oni koji nam ne daju ni dobro jutro jedni drugima da pozelimo, svi su isplivali u prljavu kriminalnu politiku koja razara mozgove na nacionalne, vjerske i sve druge trovačke faktore. Njegovi protivnici su nadojili ove prostore krvlju a ni dan danas im nije dosta i rovare među nama zarad svojih pokradenih miliona.
Neka
Je živ i zdrav.🤣
Leo
Ovaj monstrum je pobio vise Srba nego Hitler u toku i poslije rata,i treba ga iznjeti iz Beograda.
Neđo.04.05.2025
Svisu smeli da izražavaju svoj identitet samo Srbi nisu smeli.Na račun Srpskoga naroda ustaše,Slovenci i Bosanci dobili su državu.Bilo je bratstvo i jedinstvo na papiru jedino srbi su verovali u to brastvo ostali su pljuvali protiv Srba.I danas dani to rade.
Ccc
Ustani i pohapsi sve krimibalce i na Goli otok tamo im je mjesto
Dario DragoljubDackoDucko
Umro je ratni zločinac
Nostradamus
Broz je umro, a sa njim je umrla i ideja socijalizma u Jugi. Iz misijih rupa su se pojavili „hrabri“ nacionalisti i prvo sve zavadili, zatim porusili i pobili i na kraju sve pokrali. Danas nas ubjedjuju da su za sve „krivi komunisti i Broz“, dok uporno glodju preostale kosti i pricaju o „ugrozenosti“, uz stihove „.. mrze nas Japanci i Liliputanci“. Prepravlja se istorija, jer zivot je izgleda poceo onda kada su nacionalisti dosli na vlast?.
ZATO DANAS
BOGU HVALA IMAMO NAŠEG ...STEVANDIĆA,"PRAVOG" SRBINA...AKO NIŠTA..MAKAR JE LIKVIDIRAO ONOG *IZDAJNIKA"...ŠUŠNICU ....!!!
miki
Moj caca zaradio penziju prije rata u TAS BL,kao bravar,a kad je radio,imao vecu platu nego tad da je otisao u Njemacku,radilo se kroz smjene,i na normu.
Roki
A mi od tada umjesto da napredujemo, nazadovali za 100 godina. Mislim na prostor bivše Jugoslavije.
Azem
Neka mu je vječna slava. Zahvaljujući njemu živjeli smo kao normalni ljudi, imali dobro školstvo i zdravstvo, punu zaposlenost, ravnopravnost naroda, spolnu ravnopravnost, državu uvažavanu u cijelom svijetu, … ukratko, imali smo sve ono sto danas nemamo.
+
Ne samo od tada. Tito je već 43 primao ustaše i fašiste u Partizane. Kada je već pobijeda bila vidljiva. A tek poslije rata. KO JE BIO MUDAR I PRIMIJETIO, DA SE MASOVNO REHABILITUJU ISTI. POSLAN JE NA GOLI OTOK. NA MUKE. A TO SU BILI UGLAVNOM SRBI. JER SVE JA GRAĐENO DALJE NA ŠTETU SRBA. TAKO JE HRVATIMA SVOJIM OSTAVIO SVE MORE I ONOLIKU HRVATSKU. A SRBIMA NIŠTA. I SADA SRBIJU KOŠTA ČUVANJE NJEGA. Imamo li Srbi osim Vučića još jakih političara i Patriota. Živi bili takvi. Da isprave nepravdu, "bratstva i jedinstva" i raspada Jugoslavije. PO NEUSVOJENIM INTERNIM GRANICAMA U JUGOSLAVIJI. ŽIVIJELA JELENA. Običan građanin.
€®
Ne upita niko liju staru,što je bio desant na Drvaru,zašto nije bio kod Tolmina,kod Zagreba ili Varaždina...
Da
Druze Tito, ti si umro u 3 i 15 , a mi smo vec u pola 4 bili u govnima.
Ibro
Covjek koji je od rulje stvorio ponosnu, obrazovanu i postovanu naciju. Izgradio sve sto vidimo oko sebe a nije „privatno“. Ali nece rulja da bude neko , svoj na svom. Hoce da budu kmetovi i ako treba i paliti ce sve oko sebe.
SveSkupa
Stajali ljudi u redu, čak i u Washington, da mu mašu, pušio u bijeloj kući ,današnji političari samo sramote svoje narode. Bilo je časno i lijepo živjeti u to vrijeme. Oni koji govore suprotno, govore o sebi, ne o njemu.
Rus
Ne razumim zasto ga ne prebace u Hrvatsku. A na njegovo mesto prenesu kosti CARA DUŠANA
Komunjara
Sta Srba pobi kosti mu zemlja izbacila zlocinac
Trt
E, moj Tito. Narod bi volio da ustaneš i da ona tvoja policija ovu bandu pohapsi i na Goli otok pošalje.
Xxx
Ništa važno ništa bitno Kao i da nije . Nevažna osoba
mislim
I tada je krenulo naopako i vidimo gdje smo danas.Bio je to sposoban covjek.
Одговор
Било је недељно поподне кад су на радију прочитали ту вијест... сјећам се, као јуче да је било!
Хм
Он умро а ја се родио.
Ostavite komentar
Komentari se objavljuju nakon odobrenja moderatora.