Nema kraja: Inflacija ponovo prijeti kućnim budžetima

Najnoviji podaci Agencije za statistiku BiH o potrošačkim cijenama odnose se na avgust, dok Centralna banka na osnovu dostupnih pokazatelja procjenjuje kretanje inflacije za cijeli treći kvartal.

Procjene su se tokom godine značajno mijenjale. Još u junu Centralna banka očekivala je da bi inflacija u trećem kvartalu mogla dostići čak 6,1 odsto, ali je u septembru prognoza spuštena na 3,7 odsto. Tome je doprinijelo brže usporavanje zvanične inflacije tokom juna i jula, kao i slabije prenošenje rasta troškova prevoza i režija na ostale cijene.

Hrana i dalje skupa, a niža inflacija ne znači jeftinije namirnice

U Centralnoj banci upozoravaju da usporavanje inflacije ne znači da su se cijene vratile na raniji nivo. Posebno se to odnosi na hranu i bezalkoholna pića, čije su cijene i dalje visoke nakon snažnog rasta u prethodnom periodu.

To je za građane BiH posebno važno jer hrana zauzima veliki dio ukupne potrošnje domaćinstava, pa njene cijene direktno utiču na životni standard.

Pritiske potvrđuju i podaci o temeljnoj inflaciji, iz koje su isključene pojedine kategorije s izrazito promjenjivim cijenama. Centralna banka je za treći kvartal procjenjuje na 4,2 odsto. U prvih šest mjeseci ove godine temeljna inflacija iznosila je 4,42 odsto, dok su cijene usluga rasle po stopi od 4,8 odsto.

U Republici Srpskoj prevoz skuplji 22,5 odsto, gorivo gotovo 39 odsto

Značajne razlike postoje i između pojedinih dijelova zemlje. U Republici Srpskoj godišnja inflacija u avgustu iznosila je pet odsto.

Prema dostupnim podacima, prevoz je bio skuplji 22,5 odsto, dok su goriva i maziva za automobile poskupjela čak 38,8 odsto u odnosu na avgust prošle godine. Troškovi stanovanja povećani su 11,6 odsto.

S druge strane, hrana i bezalkoholna pića u Republici Srpskoj bili su 1,4 odsto jeftiniji nego godinu ranije. Ovi podaci pokazuju koliko se kretanje cijena razlikuje od jedne do druge kategorije proizvoda i usluga. Energenti i hrana mogli bi ponovo pogurati cijene.

Centralna banka BiH očekuje da bi ukupna inflacija u posljednjem kvartalu mogla porasti na oko 4,1 odsto. Ista stopa prognozirana je i za temeljnu inflaciju.

Među glavnim rizicima izdvajaju se cijene energenata, dok se u posljednja tri mjeseca godine očekuje i rast cijena hrane zbog odgođenog prenosa promjena sa stranih na domaće tržište.

Ranija srednjoročna projekcija Centralne banke predviđala je prosječnu inflaciju od 4,7 odsto za cijelu 2026. godinu. Upozoreno je i da na domaće cijene utiču energenti, električna energija, rast plata i troškovi u sektoru usluga.

(Buka) Foto: AP