Zbog nelegalne Vlade Srpske upitan rad brojnih institucija

S obzirom na to da Ustav Republike Srpske propisuje da mandatara Vlade Srpske može imenovati samo predsjednik Republike Srpske, činjenica je da je mandatara imenovala neovlaštena osoba što u startu čini upitnim zakonitost i ustavnost sastava i odluka nove Vlade RS i čini upitnim i legalnost sjednice NSRS o toj temi.

Iako vladajući režim u Republici Srpskoj i većina u Narodnoj skupštini RS uporno ponavljaju da im je Dodik predsjednik Srpske, jasno je da takve tvrdnje nemaju obavezujuću i pravnu snagu, pa će se pred Ustavnim sudom BiH sigurno vrlo brzo naći zahtjev za ocjenu ustavnosti i legitimiteta nove Vlade RS.

Ogromne posljedice

Jer, formiranje nove Vlade Republike Srpske pod palicom i uz potpis za mandatara Milorada Dodika, koji je izgubio legitimitet, dovodi u pitanje ne samo ustavnost institucija Republike Srpske već i funkcionisanje ključnih državnih tijela BiH.

U prilog tome svjedoče brojne institucije na nivou BiH u čijem radu učestvuju i gdje donose odluke i predstavnici Vlade Republike Srpske.

Naprimjer, članovi šestočlanog Fiskalnog vijeća BiH su i predsjednik Vlade Republike Srpske i ministar finansija Srpske.

To znači da bi u sastavu Fiskalnog vijeća, ključne državne institucije koja odlučuje o budžetu BiH, strategiji zaduživanja i odnosu s međunarodnim finansijskim institucijama, sjedili i odluge donosili neustavni i nelegitimni predstavnici Vlade Republike Srpske.

Jasno je da bi na taj način bili direktno ugroženi kredibilitet i zakonitost Fiskalnog vijeća BiH, a odluke koje ono donosi mogle bi biti osporene pred Ustavnim sudom BiH.

Pored Fiskalnog vijeća, predsjednik Vlade Republike Srpske i ministri po različitim funkcijama učestvuju u radu niza državnih tijela i koordinacionih mehanizama.

Tu spadaju Savjet ministara BiH kroz mehanizam koordinacije o EU integracijama, razne zajedničke komisije i tijela za državnu granicu, sigurnost, energetiku, javne nabavke...

Ako bi u tim tijelima učestvovali predstavnici vlade koja nosi već sad hipoteku neustavne, postavlja se pitanje pravne valjanosti svake njihove odluke.

Zato i prije potencijalne odluke Ustavnog suda BiH o neustavnoj Vladi Republike Srpske ,državne institucije BiH, kao i entitetske i lokalne, ne bi trebale imati nikakvih dilema pri donošenju odluke odbijanja legitimacije njenog postojanja.

Jer, nastavak saradnje značio bi faktičko priznavanje nelegalnog stanja, a s druge strane, sigurno je i da će odbijanje saradnje dovesti do institucionalne blokade onih državnih institucija i tijela u kojima učestvuje i Vlada Republike Srpske.

Kreirani haos koji još nije izazvao rekacije 

Institucije Evropske unije i međunarodni partneri i BiH i Republika Srpska još uvijek ćuteo samom Dodikovom činu imenovanja mandatara, kao i novoj vladi, ali jedini logičaj slijed događaja biće sigurno da će one odbiti saradnju s takvom vladom i da će usloviti pravno utemeljeno predstavljanje BiH.

S druge strane, svi oni koji slijede Dodika rizikuju i krivičnu odgovornost i svojim potezima i institucije , ustanove i građane Republike Srpske odvode u nezavidan položaj i situaciju.

Ugrožene penzije, socijalna davanja ...

Naprimjer, banke u Republici Srpskoj koje posluju prema zakonima Republike Srpske i BiH, ali i prema regulatornim aktima Agencije za bankarstvo RS, Centralne banke BiH i međunarodnih finansijskih standarda, vrlo brzo će se naći u situaciji da dobiju neki akt čiji je potpisnik predsjednik neustavne Vlade Republike Srpske ili neki od ministara.

Postoji realna mogućnost da takvi akti budu osporeni, a banke se suočavaju s rizikom da učestvuju u radnjama koje bi kasnije mogle biti proglašene ništavnim.

To otvara prostor za pravnu nesigurnost i potencijalne tužbe, posebno kada je riječ o većim finansijskim aranžmanima i kreditnim zaduženjima.

S obzirom da se dug Republike Srpske servisira kroz emisiju obveznica, kreditne aranžmane sa domaćim i međunarodnim bankama te kroz budžetske prihode, ako međunarodne finansijske institucije i kreditori ocijene Vladu RS nelegitimnom, moglo bi doći do odbijanja novih aranžmana i refinansiranja postojećih dugova.

Time se Republika Srpska dovodi u opasnost finansijske blokade, a teret duga bi mogao postati neodrživ. Povjerenje investitora bilo bi dodatno narušeno, što bi značilo povećanje kamatnih stopa i smanjenje spremnosti za saradnju sa vlastima Srpske.

Naravno da bi s time najviše bile pogođene najranjiviji slojevi društva, prije svega penzioneri i socijalno ugroženi , jer te isplate najviše zavise od stabilnosti budžetskih prihoda i odluka Vlade Republike Srpske.

Zato, s obzirom na sve navedene rizike i neustavnost postupaka, jasno je da imenovanje nove Vlade Republike Srpske pod palicom Milorada Dodika predstavlja ozbiljnu prijetnju stabilnosti institucija i finansijskoj sigurnosti građana, te da je pravno i politički neodrživo.

(Raport) Foto: BN